• پیش‌خوان
• بایگانی
• ویژه‌نامه
• انتشارات
• 

  شماره یازده » معرفی و مصاحبه
 سمانه نائینی » پرویز شهدی

پرویز شهدی: هیچکس با خواندن چند کتاب انگلیسی و فرانسه "مترجم" نمی‌شود

پرویز شهدی در سال ۱۳۱۵در تهران به‌دنیا آمد . وی دارای درجه کارشناسی زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۵ و تحصیلات ناتمام کارشناسی ارشد دانشگاه سوربون فرانسه است. اولین آثار ترجمه شده وی "مهتاب" و "شاعر سرگردان" بود که در سال ۱۳۶۶ به چاپ رسید.

از این مترجم آثار بسیاری به چاپ رسیده که از میان آنها می‌توان به کتابهای "خانه رها شده" و "کرکره‌های سبز پررنگ" از ژاک تورنیه اشاره کرد. وی هم اکنون درحال ترجمه "طالع بد خانواده کندی" اثر مارک دوگن نویسنده مشهور سنگالی تابع فرانسه و صاحب شاهکار "اتاق افسرها" است.

پرویز شهدی - مترجم، گفت: آینده ترجمه به شرایط اجتماعی وابسته است و برخلاف ادعای بسیاری که آن را تیره و تار می‌بینند، باید گفت که ترجمه اکنون در دوران بیماری است و پس از طی کردن نقاهت به زودی به سلامتی کامل می‌رسد.

پرویز شهدی، مترجم ضمن بیان این مطلب افزود: افزایش علاقه میان جوانان و امکانات آموزش مترجمی به خصوص اعتلای رشته مترجمی در دانشگاه‌های کشور، آمار مترجمان کشور را در سالهای اخیر افزایش داده است. در عین حال بیشتر ترجمه‌های عرضه شده به بازار کتاب از محتوای علمی درستی برخوردار نیستند و با متن اصلی فاصله زیادی دارند .

شهدی ادامه داد: متاسفانه بیشتر جوانان تصور می‌کنند که برای ترجمه دانستن دو زبان کافی است در حالی که تا زمانی که یک مترجم با روح و عمق آن زبان‌ها آگاه نباشد نمی‌تواند ترجمه مناسبی ارایه کند. آشنایی با واژه‌ها و شیوه مکالمه یک زبان به معنای درک آن نیست و می‌بینیم که از هر پنجاه دانشجوی مترجمی تنها یک نفر با عمق یک زبان و حتی زبان مادری خویش آشنایی دارد.

این مترجم در ادامه خاطرنشان کرد: آموختن ترجمه نیاز به مقدمه و پایه دارد و همان گونه که با گذراندن سه یا چهار جلسه رانندگی هیچ کس راننده نمی‌شود با خواندن چند کتاب انگلیسی و فرانسه از هیچ کس مترجم ساخته نمی‌شود. ترجمه آمیختگی هنر و فن است و نیاز به شم و استعداد ذاتی در کنار آشنایی با اصول و قوانین این حرفه دارد.

وی اضافه کرد: در کنار هر مترجم جوان باید یک ویراستار ماهر و باتجربه باشد که نقش منتقد ادبی در آثار هنری را در ترجمه ایفا می‌کند. ویراستار کسی است که بدون اینکه حرفه نویسندگی و مترجمی را داشته باشد با آنها در سطح بالایی آشنایی دارد و گاه اهمیت کار یک ویراستار از مترجم کتاب نیز بیشتر است.

شهدی تصریح کرد: جای رشته ویرایش در دانشگاه‌های کشورخالی است واگر توجه بیشتری به آن شود بسیاری از آسیب‌های حوزه نشر ازبین می‌رود. اگر اثر یک مترجم یا نویسنده مورد نقادی درست از سوی ویراستاری که علاوه بر ویژگی‌های ظاهری به محتوای اثر نیز توجه دارد بررسی شود بسیاری از کسانی که به غلط تصور می‌کنند مترجم واقعی و بی‌نقصی هستند از عرصه کنار می‌روند و جای خود را به مترجمان واقعی و با استعداد می‌دهند.

این مترجم ادامه داد: یکی از مهمترین مسایلی که باید در امر ترجمه مورد دقت قرار گیرد تخصصی بودن ترجمه است زیرا هیچ کس نمی‌تواند در زمینه‌های مختلف فعالیت کند. حتی پرداختن به یک مجموعه تخصص در حوزه خاصی را می‌طلبد به عنوان مثال ترجمه ادبیات کلاسیک با ادبیات مدرن متفاوت است.

پرویز شهدی در پایان گفتگو خاطرنشان کرد: متاسفانه گاه ممیزی‌های غیر اصولی با دو کلمه "غیر قابل چاپ" حاصل زحمات ناشران و مترجمانی را که سالها برای تهیه یک کتاب تلاش می‌کنند به هدر می‌دهد. بسیاری از آثاری که به کلی نفی می‌شوند با اندکی تغییر می‌توانند موافق فرهنگ جامعه شوند و به جوانان ارایه شوند و نباید اقشار مختلف جامعه را از آثار مطرح جهانی محروم کنیم.