• پیش‌خوان
• بایگانی
• ویژه‌نامه
• انتشارات
• 

  کتاب «کم شدن» » شماره چهارده » نقد و مقاله
 سارا سعیدی » کم شدن

دانلود کتاب "کم شدن"

" کم شدن"؛ چرخ‌های کمکی سه‌چرخه‌سواری.

آیا غیبت هم از آن "چیزها"یی است که برای اثبات ِ خود در مصادیقش، خودش را نفی می‌کند، مثل عدالت اجتماعی، آزادی و... و به شدّت در معرض تأویل و تفسیر نمایان می‌گردد؟
کاهش یکی از عرصه‌های غیبت‌زاست که در آن کمبود، خودش را به رخ می‌کشد، نمایش می‌دهد و گاهی آن‌قدر واضح و پررنگ می‌شود که «نبودن» را به تعویق می‌اندازد. [در برخوردهای اجتماعی هم از این دست تیپ‌گیری‌ها زیاد به چشم می‌خورد]
اگر تعادل [بودن/ نبودن] از نتایج جهان‌بینی دو،دویی باشد، با و به ویژه نگاه "این" یا آنی: کاستن از عرصه‌ای و افزایش عرصه‌ای دیگر،؛
در «چیزهای بودنی» و «چیزهای نبودنی» مصادره‌ی «چیز» را در بودن/ نبودن منظور داریم یا بودن/ نبودن برای چیز؟ بودن و نبودن صفت چیزند؟
هنگامی‌که در مورد بی‌نظمی اظهار نظر می‌کنیم یا با رفتاری غیرمتعارف و نامأنوس مواجه می‌شویم «تفاوت» ِ تولید شده، احضارگر و اشاره‌گر به امکانات «دیگر» ِ کاهنده‌ی مدلول است یا در حالت ِ متناقض به خورد ِ فحوا می‌رود؟

غیبت در برابر ِ چشم‌داشت و توقع، مدلول، رخ می‌دهد و کاهش ِ آن اغلب کله‌پا، حاد و غیرواقعی و از پیش معلوم است [حیرت و متافیزیک ِ احضار شده در این کم و زیادی خاصیت زمان‌مندی مدلول است و گرچه جعل آن منجر به تکثیر ِ دال می‌گردد، امّا آن‌چه خلاقانه اتفاق می‌افتد تولید مدام حافظه و سابقه است به معنای انباشت؛ گفتگو و رفت و برگشت یا کاهش و افزایشی در حالت مقایسه‌ای در کار نیست] تفاوت هم‌واره پسینی در نظر گرفته می‌شود و به دو چیز (یا بیشتر) از پیش موجود اصرار دارد. غیر از این به یک‌سری خصوصیت چسبیده به آن دو صحه می‌گذارد که پیش از هر حرکتی درشت می‌شوند.

غیاب در تضاد و تناقض در نام‌گذاری و تعریف و شناخت و تشخیص و...، در ادبیات سنتی مسأله‌ای قابل توجه و مورد علاقه بوده، نبودن هم‌واره به اندازه‌ی بودن و بیش از آن مسأله‌ساز بوده و هست. امّا حضور و غیاب در ادبیات ِ کلیّت‌گرا و منسجم، در وحدتی سازنده تبدیل به یک قایم‌باشک لغت‌نامه‌ای، فرهنگ‌نامه‌ای و تاریخ‌زده می‌شود: از این‌طرف به همین، دور و نزدیک [دور و نزدیک از اصطلاحات ِ مرسوم ِ ایهام تناسب و چشم‌بندی‌هایی از این دست است؛ بی‌شاخ و محتاط و قابل ِجمع] آن‌چه در کنایه متمکن می‌گردد، غیاب نیست، حضور دال وابسته و درگیر است با مدلول. از آنجا که همواره غیاب و کاهش بر حافظه استوارند، اوّلین چیزی که احضار می‌کنند، سابقه و تاریخ است. باری به هر جهت رخداد ِ زبانی را احضار همخوانی‌ ِ کناره‌ها و حواشی ِ مدلول و فحوای منتظَر خلق می‌کند که می‌تواند جنبه‌ی مخاطب‌پذیری و گفتگویی ِ زبان هم باشد؛ یک‌جور تداعی و یادآوری که اغلب از آنجا که خلق آن غیرممکن است، یادآوری ِبه‌یادآوردنی نیست؛ دائم از خود ظرفیت نشان می‌دهد و توانمند می‌گردد؛ ادای موقعیت‌های هم‌جوار را سرایت می‌بخشد به ناموقعیت‌های غیرهم‌جوار. از طرفی دیگر باید دید اگر مکافات و اشکال مختلف انتقام، بازدارنده‌ی تنبیهی ِ اعمال خلاف قانون باشند و تناقض و تفاوت، عاقبت ِ غیاب و کاهش، عدالت و نبوغ بسته به شدّت و ضعف ِ تنبیه و تفاوت مورد تأکید قرار گرفته‌اند؟ نظم، تعادل و تقارن هم...؟

... معمولاً در بازی‌های زبانی با بازی زمان بعداً معلوم، مدلول، معلّق می‌ماند و بدیش اینجاست که تعلیق تبدیل به خصوصیِّت می‌شود و مدلول زخمی را حیران/ حیرت‌ناپذیر و خطرناک/ سرایت و تکثیر، نه تنها صورت نمی‌پذیرد، بلکه ساخت و ساز حول محور نگاه‌های شوره‌مدار، افزایش می‌دهد جنبه‌های اوّلیه و اساسی ِ در نظر گرفته شده‌ی آن را. "امر یگانه" آیا امر بکر و لو رفتنی/ نرفتنی است که زمان برده به نظر می‌رسد؟ متقارن و نامتقارن، متعادل و نامتعادل، منظم و نامنظم، جنبه یا جنبه‌ها هم‌واره موکول به برخوردهای قیّم‌مآبانه و زمانی است. در "کم شدن" تأخیر و تعویق و کاهش و درشتی و پری، خلاء و جابجایی، جعل و تفاوت و بی‌نظمی... ابتدا بر "اتفاق مزمن" است که انباشته می‌شوند و اضافه و مضاف را حاد می‌گردانند و این طرز رفتار در ملموس‌ترین ترکیب، برای تبیین اضافی است یا دست کم بدلی و قیدی نه، توصیفی و افزایشی و کاهشی از و به جایی.
کاهش تعادل و تقارن و نظم در "کم شدن" آنقدر اهمیّت دارد که چرخ‌های کمکی ِ سه‌چرخه و اسراف می‌شوند در این‌گونه بودن خود به وضوح .