• پیش‌خوان
• بایگانی
• ویژه‌نامه
• انتشارات
• 

  شماره هفت » معرفی و مصاحبه
 سیده فاطمه نبوی » فرانتس کافکا

کافکا، فرانتس نویسنده چک آلمانی زبان به تاریخ ۱۸۸۳ در پراگ زاده شد. کافکا تحصیلات خود را در دبیرستان و دانشگاه آلمانی به پایان رساند و در ۱۹۰۱به دریافت درجه دکتری در رشته حقوق نایل آمد. پس از پایان تحصیل، کافکا در شرکت بیمه بکار پرداخت و شوق نویسندگی او را به مطالعه آثار بزرگان ادب کشاند. کافکا به بیماری سل و ظاهراً به ناتوانی جنسی دچار بود و آن را مانعی در راه ازدواج می‌شمرد، . کافکا در ۱۹۲۰ شغل خویش را در شرکت بیمه رها کرد و برای استراحت و به امید بهبود به املاک خواهرش رفت که آن را در رمان "قصر" وصف کرده است .

ادبیات کافکا، برخلاف نظر بسیاری از کسانی که حتی زحمت خواندن آثار او را به خود نداده‏اند، ادبیات یأس و پوچی نیست. می‏توان گفت که این ادبیات ما را پریشان می‏کند، می‏توان گفت که این ادبیات پرده‏های وهم و فریب را از پیش دیدگان ما پس می‏زند، می‏توان از این ادبیات بعینه دریافت که «امید به سراب»، امید نیست و زندگی در سایه مرگ و آزادی و کشمکش برای رهایی از قفس‏ها معنی می‏شود.

کافکا در ۱۹۱۴با فلیسیا بی آشنا شد و چیزی نگذشته نامزدی خود را با او بهم زد . او در ۱۹۱۵ با نامزد خود آشتی کرد، اما نشانه‌های آشکار بیماری سل موجب شد که بار دیگر در ۱۹۱۷ با او قطع رابطه کند در ۱۹۲۳ در کنار دریای بالتیک با دختر بیست‌ساله‌ای لهستانی به نام دورا دیمانت آشنایی یافت، به او دل بست و چندی با او در برلین بسر برد .دورا تا آخرین لحظه زندگی با او ماند و با محبت و دلسوزی از او پرستاری کرد. سرانجام کافکا در ژوئن ۱۹۲۴ در چهل و یک سالگی در آسایشگاهی نزدیک شهر وین در۱۹۲۴ جان سپرد.

پریشانی زندگی کافکا به خصوص در مورد نامزدی های متعدد او و بر هم زدن انها با زن مورد علاقه اش را به علل عدیده‏ای نسبت داده‏اند: ترس کافکا از تأهل، مخالفت‏های خشونت‏آمیز پدر، بیماری و ناتوانی، و نگرانی از قربانی شدن دختری که زنده‏دل و اهل زندی است در پای مردی افسرده و بیمار –و این دلیلی است که کافکا خود نیز مکرراً برای ملینا و فلیسه باور می‏آورد- از آن جمله‏اند. اما اگر کسی از طریق یادداشت‏ها، نامه‏ها و گفته‏ها و خلاصه هر آنچه در دسترس است جداً قصد همدلی با کافکا را داشته باشد، تنها یک دلیل غالب برای انزوای کافکا خواهد یافت: ادبیات. ادبیات صلیب کافکا بود. ادبیات بود –و نه حتی اساساً ضعف و بیماری- که وقتی کافکا به اقدامی عملی چون وصلت، خانواده، تجارت یا تحقق هر تصمیمی که به بهای وابستگی تمام می‏شود، فکر می‏کرد چون کوهی فراروی او بالا می‏رفت و مانع حرکت او می‏شد.بدین سان کافکا هم شیفته و هم گرفتار ادبیات بود. ادبیات برای او هم سرچشمه مشتاقی بود و هم منشا پریشانی یادداشت‏های کافکا جای جای کاشف از آن است که وی به هیچ وجه از آن گونه زندگی که عموماً زندگی سالم تلقی می‏شود، گریزان نبود. چه بسیار هنرمندانی که در عین تاهل استعداد خود را جواز قربانی کردن نزدیک‏ترین وابستگان خود تلقی می‏کنند و پیامبروار برآنند که دل مشغولی به انسانی‏هایی که آنها را حقیر می‏شمرند، چیزی را که ایشان به بشریت اهدا می‏کنند تباه و قربانی می‏کند. آن‏ها این اصل را، که ای بسا روی دیگر شهرت‏طلبی است، پذیرفته‏اند. تقریباً تمام قهرمانان کافکا از جمله گرگور سامسا (در مسخ)، روزه‏دار حرفه‏ای (در هنرمند گرسنگی)، سگ (در تحقیقات یک سگ)، کا. (در قصر و محاکمه)، گراکوس (در گراکوس شکارچی)، پزشک (در پزشک دهکده)، در جدال درونی میان دو عالم مشترکند .

کافکا خود در باره ی علاقه ی خود به ادبیات می‌نویسد: «آنچه به ادبیات وابسته نیست، مرا رنج می‌دهد و بیزارم می‌کند، از صحبتها خسته می‌شوم، عیادتها تا حد مرگ ملولم می‌سازد، زیرا از فکر خویش و از عمق حقیقت و اهمیت آن بازم می‌دارد.»
از جمله داستانهای کوتاه و معروف کافکا این داستانهاست :قضاوت" (۱۹۱۶)، "پزشک دهکده" (۱۹۱۹)، "گروه محکومین (۱۹۱۹) و مانند آن. سایر آثار کافکا از جمله رمانهای او، پس از مرگ به وسیله دوست وفادار او "ماکس برود" منتشر شد، اگرچه کافکا به او سپرده بود که همه آثارش را نابود کند.
می توان گفت تقریبا تمامی آثار کافکا به زبان فارسی ترجمه شده. از یادداشتهای روزانه اش، نامه هایش، داستان ها، رمان ها، و هر چه بر صفحه کاغذ نوشته است.

گرد اورنده : سیده فاطمه نبوی
منابع :
سیری در جهان کافکا / سیاوش جمادی
زندگی ، آثار ، اندیشه های فرانتس کافکا / مترجم : منوچهر ترابی