نوشتار درباره سیستم دارای مشکلاتی خاص است که ناشی از عدم وجود تعریفی مشخص برای آن می باشد . زیرا سیستم بیش از آنکه یک مفهوم خاص باشد . درون مایه ای کلی دارد . پس برای ورود به بحث یاد شده باید بدانیم این سیستم چگونه سیستمی است . ( 1 )

مجموعه تفکرات و اندیشه ی هر شخص در جهان هستی در واقع مکتب فکری یا ایدئولوژی او را تشکیل می دهد . ایدئولوژی ها به صورت درونی شده در هر فرد تشکیل نظام اخلاقی فرد را می دهند .که در واقع سیستم فکری شاید اصطلاح بهتری باشد . چنان که رابطه ایدئولوژی و اونتولوژی بهم نزدیک می شود و باید به آن دقت کرد . در واقع سازماندهی شده ایده ال ها تشکیل اونتولوژی می دهد . این تعریف را می توان از ذهنیت انسانیت به سایر مباحث نیز تعمیم داد . ( 2 )

پس در واقع سیستم همان رهنمود هایی است که بصورت کا نالیزه شده به اجرا در می آید . راسل ایکاف در کتاب ِ برنامه ریزی تعاملی ، سیستم را معادل سنتز ( ترکیب و تلفیق ) و برای فاصله جنگ جهانی دوم به بعد مشخص سازی می کند . و دوره پیش از آن را دوره تجزیه و تحلیل می داند . به عقیده من چنین تصویری با مفهوم دریافت شده ایی که از سیستم در بالا طی نمودیم همخوانی کافی ندارد . زیرا نگاهی به تاریخ تکاملی نشان گر آنست که نظام های گذشته مانند نظام های فئودالی ( ارباب – رعیتی ) ، بورژوازی ( نظام سرمایه داری ) ، نظام های فکری مذهبی ( تئولوژی ) و ... باری به هر جهت در راستای ایده ال های ذهنی یعنی خواهی نا خواه به سوی سیستماتیک شدن ذهنی بوجود آمده اند . اگر چه نسبی بودن این مسئله به صورتی مونیسم وار در مرکز قرار می گیرد تا پوششی برای سایر توجیحات باشد اما از کنار آن گذشتن به راحتی گفته شده نیز درست نمی باشد .زیرا که واقعیت چیزی جز انکار واقعیت نیست .
جهان پس از جنگ جهانی دوم ( 3 ) که در معماری اولین نمود هایش را نشان داد . با خود مولفه های تازه ای همراه داشت . این که چرا و چگونه این موقعیت ایجاد شد ] موقعیت پست مدرنیستی – یا موقعیت سنتزی [ در مجال نوشتاری که اکنون در پیشگاه مخاطب است نمی گنجد .
اما یکی از مولفه ها ، همانا اختلاط سبک ها بوده است . خوبست قبل از باز کردن متن متوجه این موضوع باشیم که :
فیلسوفان دوره ی قبل ( 4 ) به عنوان مثال هگل ، اعتقاد دارند که می توان تمامی مکاتب و تفکرات و ایده های متفاوت فکری را در قالب یک مکتب فکری واحد ارائه داد .
اگر چه هگل ساختار کامل تفکری را پایه گذاری کرد . اما این دیدگاه که ناشی از دیدگاه تقلیل گرایی و رویکردی " مونیسم وار دارد " . اما ماهیت اجزا ، اجسام ، را نمی تواند توجیح کند .
در واقع همانطور که " ایکاف " می گوید << تفکیک چیز ها ، جوهر عصر ماشین می شود >> .
اما فیلسوفان دوران سنتز با اعتقاد به تکثر به گونه ای دیگر با مساله برخورد می کنند .

حال باز می گردیم به اختلاط سبک ها : بر خلاف تفکر تحلیلی ، در تفکر سنتزی این کل و جز در کنار هم هستند که با هم به یک نتیجه گیری تازه می رسند . در واقع دیدگاه تقلیل گرا جایش را به دیدگاه تکثر گرا می دهد . حال می توانیم ماهیت را برای سیستم بررسی کنیم :

1 _ رفتار هر جز ، بر رفتار کل تاثیر دارد .
2_ رفتار اجزا و تاثیر آنها بر کل بهم وابسته اند .
3 _ بدون توجه به نحوه تشکیل گروه های فرعی ، هر کدام از گروه های فرعی بر رفتار کل تاثیر دارند و تاثیر هیچ کدام از آنها مستقل نیست .

یعنی در واقع هنگامیکه به سازمان ها ( سیستم ها ) می پردازیم با سه سطح مختلف از هدف ها سر و کار داریم . هدف های سیستم ، هدف های بخش های آن ، هدف های سیستم فراگیر یا ابَر سیستم .

حال می توانیم آغاز نوشتار را کمی تغییر دهیم . " حتی ماشین ها هم ، به عنوان بخش هایی از سیستم های هدفمند ، می توانند شناخته شوند "

سید تیرداد راد 11 / 12/ 84

پا نوشت ها :

(1 ) : پس در همین جا اعلام می کنیم که این مقاله به سیستم به صورت عام آن می پردازد .
(2 ) : نزدیک ترین معادل اونتولوژی واژه سیستم است .
( 3 ) : جهان پست مدرن post +modern ( پس از + حالا ) modern بر گرفته از ریشه یونانی modo به معنی حالا ، اکنون .
(4 ) : با در نظر گرفتن 1938- 1945 دوران جنگ جهانی دوم – قرن 19 ام به عنوان اوج انقلاب صنعتی

در نوشتار متن از متون زیر نیز استفاده شده است :
درباره هگل ( نوشته : موریس پلنت ) – مونیسم یا پلورالیسم ( نوشته : دکتر بیژن عبدالکریمی )
ساختار تکامل اجتماعی ( د. متروپولسکی ) _ ماتریس زیبایی پست مدرن ( بهمن بازرگان )
برنامه ریزی تعاملی ( نوشته : راسل ایکاف )

نظر شما پس از بررسی منتشر می‌شود.

نظر باید در مورد مطلب حاضر باشد
از كلمات ركیك و توهین‌آمیز استفاده نشود
نظر نباید جنبه تبلیغاتی داشته باشد

اگر نظر شما حذف گردید و یا منتشر نشد، حتما یكی از موارد بالا را رعایت نكرده‌اید