شعر اگر هجوم نباشد دفاعی برای مرگ است و توضیحی برای مُردن – پس لغت مرگ، اسم و مُردن، فعل است – شعر دفاع کامل نیست روز هم نیست – شب هم نیست تکه‌ای سخت و جاندار از شبانروز است – برای همین شبانروز است که شاعر در نیمراه تجربه‌ی شاعری دلواپس می‌شود – فرخزاد در شعرهای روزهای آخر دلواپس بود – دلواپس نه برای خود – برای دیگران – برای درخت – باغچه – ماهی. می‌دانست اگر ایثار و حرکت ابزار نخستین شعر نباشد ولی وسایل کامل و بارور زندگی هست.

ولی نمی‌دانم اگر فرخزاد زنده بود هنوز هم چنین فکر می‌کرد؟ فرخزاد دلواپسی را تنها در خودش به‌صداقت ایثار رسانید. انبوده شاعران و شاعره‌های بعد از او برای خود دلواپس شدند، دلواپس آنکه چه کسی جانشین فرخزاد است.

فرخزاد تمام کشف‌های روز و شعر را به‌تنهایی به‌دوش کشید و حرکت کرد – فضا و موقعیت شعرهای سال‌های 35 تا 40 فضایی مصنوعی و غیرواقعی بود – هنوز شاعران گرفتار "آه و سرفه‌های مسلول" و تعبیرات "مهتاب در کوچه ماسیده بود" و یا "آن شب باران در ناودانها طبل می‌زد" بودند. شروع شعر فرخزاد در این موقعیت بود – موقعیت چیره بر شاعر – او یک تن بود ولی کم‌کم رهایی یافت – او به خاطر جبر سنی می‌بایست آن پیله‌ها را بشکافد تا به‌خود برسد – تا به تجربه خود برسد. دلواپسی فرخزاد برای بچه، برای گندم، یک دلواپسی رمانتیک نبود – او در شعرهای آخر به عمق آب رسیده بود و به ارتفاع فواره.

فرخزاد به مفهوم تازه‌ای دست یافته بود که باید به‌شعر عمل داد و شعر را عمل کرد – زندگی روزانه‌اش عمل شعرش بود – آموخته بود که بیاموزد، بخشایش داشت. – فرخزاد در آخرها به‌دنبال یک مفهوم وسیع برای روز بود. او از روزها و از آسمان محدود که فقط عبور دو کبوتر را معنی می‌دهد گذشته بود. به عشق، خوبی، قشنگی رسیده بود و می‌دانست که زمین فقط باید به‌دور عشق، قشنگی و تشنگی بچرخد و فرصت فقط یک لحظه از ابدیت است، که در زمان شناخته‌شده می‌چرخد – فرصت را با فرصت‌طلبی اشتباه نگیریم – فرخزاد دوره‌ای را به‌دانستن گذراند – دوره‌ای را به عمل و در آخرها می‌خواست دانستن را فراموش کند – تا خالص و کودکانه عمل کند – او می‌خواست موقعیت یافته‌شده‌ی خود را رها کند به‌طرف موقعیت تازه برود و موقعیت گذشته‌ی شعر خود را به‌مقلدان زنانه و مردانه‌اش بسپارد که سپرد که هنوز شعرهای مردها زنانه است.

کوه را دوست داشت ولی پرده‌ها را می‌بست که کوه را نبیند او معلم، او خواهر و او بزرگوار ما بود که آموخت شعر اگر جدی باشد دفاع نیست شعر است، شعری که در موقعیتی ادبی متولد شده است، شعر که نمی‌تواند روز و شب به‌آن مفهوم آدمی دهد،‌شعر که مفهوم ادبی دارد و کشف آن کشف لغت‌بازان است نه آدم و نه آدمیزاد. اصلا چرا باید شعر گفت؟

زمین که می‌چرخد – گندم هم که هست – ادبیات برای شُکر گندم است – اصلا ادبیات در حضور شکفتن گل سرخ فقیر است. فرخزاد می‌دانست.

احمدرضا احمدی
24 بهمن 52

نظر شما پس از بررسی منتشر می‌شود.

نظر باید در مورد مطلب حاضر باشد
از كلمات ركیك و توهین‌آمیز استفاده نشود
نظر نباید جنبه تبلیغاتی داشته باشد

اگر نظر شما حذف گردید و یا منتشر نشد، حتما یكی از موارد بالا را رعایت نكرده‌اید